У свае 55 гадоў я даўно выкінуў усе ілюзіі. На рэчаіснасць, якая адбываецца ў краіне, трэба глядзець асэнсавана, цвяроза…

Што адбылося і адбываецца? Дзесьці ў 1996 годзе (калі не памыляюся) былі ліквідаваныя гарсаветы ў гарадах да 100 тысячаў насельніцтва. Чаму? Адзін з чыннікаў – там былі дактары, філолагі, гісторыкі, інжынеры… па-просту – інтэлігенцыя. Усё справаводства было пераведзена на беларускую мову. Мне была патрэбная даведка… Далі. Усё па-беларуску і пячатку з Пагоняй прыціснулі. Гарсавет мяне, як краязнаўцу, папрасіў стварыць камісію і праект перайменавання вуліцаў горада. І так было – паўсюдна ў краіне.

Натуральна, гарсаветы разагналі, бо там была інтэлігенцыя. Замянілі раённай калгаснай вертыкаллю. Сядзяць паўсюль былыя школьныя “двоечнікі”, а потым – выпускнікі мясцовых СПТВ, механізатары і даяркі, якія затым, завушна, скончылі Вялікалукскі сельскагаспадарчы інстытут (Пскоўская вобласць)...

Калі начальнік па будаўніцтву раёна, то – колішні калгасны прараб! Увесь досвед – будаўніцтва фермаў. А яму даюць кіраваць забудовай горада! Усе гэтыя людзі – без пачуцця ўласнага гонару, яны зацятыя ворагі беларускай культуры, мовы, гісторыі… Бо заўсёды было адчуванне ўласнай нікчэмнасці, сорам за сваё вясковае паходжанне…

З гэтага часу пачалася селекцыя. Хто не змог, паводле свайго сумлення, прыстасавацца да новых умоваў – звольнілі, або сам зыйшоў. З’ехаў за межы краіны.

Потым стварылі БРСМ. Калі ты не чэлес гэтай арганізацыі, цябе могуць не пусціць на танцы, а калі ты атрымаў вышэйшую адукацыю (нават тэхнікум) і не быў у БРСМе – ты не атрымаеш месца працы. Майго знаёмага з вышэйшай адукацыяй не ўзялі ў калгас каморнікам (геадэзістам), не ўзялі геадэзістам і ў раённы кадастр. Паступіла каманда з аддзелу ідэялогіі. Кепска зарэкамендаваў: збіраў подпісы за Домаша, потым за Мілінкевіча. Жыве чалавек на выпадковыя заробкі. То машыну камерсанту разгрузіў, то выкапаў траншэю пад вадаправод для прыватніка. А ў яго ж трое дзетак! “Пасобіе” для шматдзетнай сям’і – “не паложана”. Апазіцыянер!

Ніводны маладзён не знойдзе ў гэтай краіне годнага месца працы, бо аддзел ідэялогіі будзе “капаць”. Капнуць! – а там бацька быў сябрам БНФ. А такія маладыя спецыялісты – з плямамі ў жыццяпісе – непатрэбныя.

Тысячы маладзёнаў з’ехалі. Некаторыя атрымліваюць другую, ці трэцюю вышэйшую адукацыю. Вяртацца няма куды! Усе крэслы і пасады ў райвыканкамах ужо перадаюцца ў спадчыну. Была ў нас загадчыца культуры раёна. Пайшла на пенсію. У ейнае крэсла села дачка – аграном. Вось і ўся культура! І так – на ўсіх сямі паверхах райвыканкама. Свая міліцыя, суд, пракуратура, свой бізнес…

Што можа ўзяць Беларусь з перамогі Аляксандра РЫБАКА? Нічога добрага для краіны! Кожны маладзён ужо зразумеў – валіць трэба з гэтай краіны. Толькі ў вольнай краіне можна сябе рэалізаваць! Калгасная вертыкаль прыйшла надоўга! На дзесяцігоддзі! А што будзе потым? Іншая вертыкаль!

Шмат хто на форумах піша пра румынскі варыянт далейшых падзеяў у РБ. Нават Шушкевіч на БелСАТе прарочыў у траўні (здаецца, 17-га). Не будзе ніякага румынскага варыянта! Не можа зрабіць рэвалюцыю народ, у якога няма ні мовы, ні культуры, ні гісторыі… Усё гэта было ў ліцьвінаў. Перамогі пад Воршай, Грунвальдам, на Сініх Водах, узяццё Масквы Альгердам, паўстанні Касцюшкі, паўстанні 1831 і 1863 г. Герб, сцяг, мова, культура, гісторыя… Яшчэ 170 гадоў таму ўсё ў нас было!

А што рабіць цяпер? Трэба ісці ў народ! А ісці няма каму! Бо, па розных падліках, з Беларусі з’ехала ад 1 200 000 да 1 800 000 чалавек. Большасць – назаўсёды!

Я здымаю шапку перад тымі маладымі дзяўчатамі і хлопцамі, якія ўсё яшчэ вераць у светлую будучыню краіны без АРЛ і выходзяць пратэставаць!